Rehber
Radyatör Nedir? Nerelerde Kullanılır?
Radyatör, içinden geçen sıcak ya da soğutulması gereken bir akışkanın ısısını geniş bir metal yüzey üzerinden çevresine aktaran bir ısı değiştiricidir. Binalarda odayı ısıtmak, araçlarda motoru soğutmak, sanayide de makinelerde biriken ısıyı uzaklaştırmak için kullanılır.
Heinfer · · Güncelleme:
Radyatör nerede, hangi iş için kullanılır?
| Kullanım yeri | Amaç | İçindeki akışkan | Isının yönü | Yaygın malzeme |
|---|---|---|---|---|
| Konut, ofis, okul | Odayı ısıtmak | Sıcak su, eski sistemlerde buhar | Sudan odaya | Alüminyum, çelik, dökme demir |
| Otomobil, kamyon, iş makinesi | Motoru soğutmak | Su ve antifriz | Motordan dış havaya | Alüminyum; eski araçlarda bakır ve pirinç |
| Trafo, kompresör, hidrolik ünite | Yağın ısısını atmak | Yağ | Yağdan dış havaya | Çelik, alüminyum |
| Bilgisayar, güç kaynağı, LED armatür | Elektronik parçayı korumak | Akışkan yok, katı temas | Yongadan havaya | Alüminyum, bakır |
Görüldüğü gibi aynı cihaz kimi yerde ısıtır, kimi yerde soğutur. Ortak noktaları, ısıyı geniş bir metal yüzey aracılığıyla bir ortamdan diğerine geçirmeleridir.
Radyatör ısıyı nasıl aktarır?
Isı her zaman sıcak olandan soğuk olana akar. Radyatör bu akışı hızlandırmak için akışkanla hava arasına geniş bir metal yüzey koyar. Akışkan ısısını önce metal cidara verir; cidar da bu ısıyı çevresindeki havaya ve karşısındaki yüzeylere aktarır. Yüzey ne kadar genişse ve metal ısıyı ne kadar iyi iletiyorsa aktarım o kadar hızlı olur. Kanatçıklar ve dilimler bu yüzden vardır.
“Radyatör” adı ışınım (radyasyon) kelimesinden gelir, ama oda radyatörlerinde ısının önemli bir kısmı aslında taşınımla, yani ısınıp yükselen havanın dolaşımıyla odaya yayılır.
Evdeki petek ile arabadaki radyatör: aynı ilke, ters amaç
Evde radyatör, kombi ya da kazanda ısıtılan suyun borularla dolaştırıldığı sistemin odadaki ısıtıcısıdır. Su içinden geçerken soğur ve tesisata geri döner; ısısı odada kalır. Duvar prizine takılan yağlı ve elektrikli radyatörler ise kendi rezistanslarıyla ısınır, tesisata bağlanmaz. Oda radyatörü çoğunlukla pencere altına konur; camdan süzülen soğuk hava, radyatörün yükselttiği sıcak hava akımıyla karşılanır.
Araçta ise amaç ısıyı dışarı atmaktır. Su ve antifriz karışımı motor bloğundaki kanallardan geçerek ısınır, ön taraftaki radyatöre gelir; yol rüzgârı ve fanın havasıyla soğuyup motora döner. Termostat, motor ısınana kadar suyun radyatöre gitmesini engeller; antifriz hem donmayı hem korozyonu önler. Aynı araçta kabini ısıtan küçük bir petek daha vardır: motorun sıcak suyu bu petekten geçer, fan da üzerinden aldığı ısıyı içeri üfler.
Bina radyatörünün içinde çalıştığı devre radyatör sistemi nedir yazısında, alüminyum döküm modeller kategori sayfasında anlatılıyor.
Akışkansız radyatörler: sanayi ve elektronik soğutucular
Kompresörlerde, hidrolik sistemlerde ve güç trafolarında yağın ısısı radyatörlerle havaya atılır; trafoların yan yüzlerindeki dikey kanallı paneller bu işi görür. Bilgisayar işlemcileri, güç kaynakları ve LED armatürlerde ise hiç akışkan olmadan çalışan soğutucu bloklar kullanılır: ısı doğrudan katı metalden kanatçıklara geçer. Bu blokların büyük çoğunluğu, ısıyı iyi ilettiği ve kolay şekillendiği için alüminyumdan yapılır.
