Alüminyum Radyatör ve Alüminyum Döküm Radyatör Modelleri

Alüminyum döküm radyatör nedir, odayı nasıl ısıtır?

Alüminyum döküm radyatör, eritilmiş alüminyum alaşımının basınç altında çelik kalıba basılmasıyla elde edilen dilimlerin yan yana bağlanmasıyla kurulan bir sıcak su ısıtıcısıdır. Kombiden ya da kazandan gelen su dilimlerin içindeki kanallarda dolaşır, taşıdığı ısıyı metal gövdeye bırakır ve soğumuş olarak tesisata geri döner.

Gövde bu ısıyı odaya iki yoldan aktarır. Ön yüzey karşısındaki duvara, eşyaya ve insana doğrudan ışınım yayar. Dilimlerin arasındaki kanatçıklar ise alttan giren serin havayı ısıtıp yukarı gönderir; oda havası bu sayede yavaş bir dolaşıma girer. Radyatörün içinde fan ya da motor bulunmadığı için çalışırken ses çıkarmaz. Duyulan şırıltı genellikle tesisattaki havadan ya da pompadan gelir.

“Alüminyum radyatör” daha geniş bir ifadedir: ekstrüzyon profilden yapılan modeller de bu gruba girer. Bu sitedeki VST kataloğu ise tamamen dökümle şekillendirilmiş dilimli modellerden ve onların montaj parçalarından oluşur.

VST PLUS 500: tanıtılan modelin teknik bilgileri

Sitenin önceki sürümünde vitrinde yer alan VST PLUS 500, 500 mm eksenli bir alüminyum döküm radyatördür. O tanıtımda paylaşılan değerler şunlardı:

ADC12, Japon JIS standardında tanımlanmış, silisyum ve bakır katkılı bir basınçlı döküm alaşımıdır. Kalıbı iyi doldurduğu için ince kanatçıklı parçaların dökümünde kullanılır. Dilim tek parça döküldüğü için gövdede kaynak dikişi yoktur; kaynak bölgesinde başlayan korozyon ve iki farklı malzemenin farklı genleşmesinden doğan zorlanma bu yapıda görülmez. Tanıtıma göre suyla temas eden iç yüzeye de korozyona karşı koruyucu bir kaplama püskürtülür.

6210 Btu/saat değeri tek dilime değil, hazır bir gruba aittir ve hangi dilim sayısında, hangi su sıcaklığında ölçüldüğü belirtilmemiştir. Oda hesabında bu toplam yerine dilim başına watt değerini kullanmak gerekir. Eski tanıtımdaki 580 x 80 x 95 mm dilim ölçüsüne katalogda en yakın modeller VST-500C2 ve VST-500C3’tür (580-582 x 80 x 96 mm, dilim başına 0,41 litre).

Radyatör duvara askıyla asılır. Bağlantı için gereken redüksiyonlar, kör tapa ve hava alma tapası radyatör aksesuarları grubundaki setlerle tamamlanır.

VST kataloğunda 38 kod: model adı nasıl okunur?

Katalog iki gruptan oluşur: 30 modellik alüminyum döküm radyatör grubu ve 8 parçalık aksesuar grubu. Model kodları aynı mantıkla yazılır:

• Kodun sayısı eksendir. Gidiş ve dönüş ağızlarının merkezleri arasındaki mesafeyi milimetre olarak verir. Katalogda 200, 300, 350, 500 ve 600 mm eksenli modeller var: VST-350A1 350 mm, VST-600C 600 mm eksenlidir.
• Harf tasarım ailesini gösterir. A, B ve C harfleri alüminyum döküm dilimlerin derinlik ve kanat yapısına göre ayrılan aileleridir.
• Sondaki rakam aynı eksendeki çeşidi ayırır. VST-500C1 ile VST-500C12 aynı eksende, farklı ön yüz ve kanat tasarımlarıdır.
• VST-A001 ile VST-A008 arası aksesuardır. Montaj setleri, askı ve dübel, hava alma tapası, kör tapa, redüksiyon, nipel ve conta bu kodlarla listelenir.

Mevcut bir tesisatta eksen, duvardaki boru ağızlarının arasındaki mesafeyle aynı olmak zorundadır. Yeni binada ise pencere denizliğinin yüksekliği belirleyicidir: alçak denizlik ve vitrin önleri için 200-350 mm, standart pencere altı için 500 mm, daha yüksek ve boş duvarlar için 600 mm eksen tercih edilir.

Dilim başına ısı çıkışı ve diğer föy değerleri

Radyatör seçiminde esas alınan sayı dilim başına watt değeridir. VST föylerinden farklı eksenlere ait örnekler:

Föylerde çalışma basıncı 1,2-1,8 MPa olarak verilir. Isı çıkışını yalnız metal belirlemez; eksen yüksekliği, dilim derinliği ve kanatçık yüzeyi de sonucu değiştirir. Aynı 500 mm eksende 70 mm derinlikli bir dilim ile 100 mm derinlikli bir dilim arasında belirgin fark oluşur.

Avrupa’da radyatör gücü EN 442 standardına göre, radyatör suyunun ortalama sıcaklığı oda havasından 50 °C yüksekken (ΔT50) ölçülür. Kombi daha düşük sıcaklıkta çalışırsa aynı dilim daha az ısı verir; ΔT30 koşulunda güç, ΔT50 değerinin kabaca yarısına iner. Föyde ölçüm koşulu yazmıyorsa, teklif aşamasında değerin hangi sıcaklık farkına göre verildiğini sorun.

Eski bir yanlışı da düzeltelim: alüminyum ısıyı çelikten kötü değil, çok daha iyi iletir. Saf alüminyumun ısıl iletkenliği çeliğin dört katını aşar; döküm alaşımlarında fark azalır ama yine belirgindir. Alüminyum yalnızca bakırın gerisinde kalır.

Alüminyum radyatörün güçlü yanları ve dikkat isteyen noktaları

Kısaca: hızlı ısınır, az su taşır, hafiftir ve boyu dilimle ayarlanır. Buna karşılık tesisat suyunun kimyasına çelik radyatörden daha duyarlıdır.

Güçlü yanları

• Çabuk tepki: Sıcak su gelir gelmez yüzey de ısınır. Termostatik vana kapandığında gövde aynı hızla soğur ve oda gereğinden fazla ısınmaz.
• Az su: VST föylerinde 500 mm eksenli dilimlerin su içeriği 0,30-0,41 litre arasındadır. Isıtılacak su azaldıkça sistem çalışma sıcaklığına daha kısa sürede ulaşır.
• Hafiflik: 500 mm eksenli alüminyum dilimler yaklaşık 0,9-1,0 kg gelir. Kata çıkarmak, taşımak ve duvara asmak kolaylaşır; duvara binen yük azalır.
• Ayarlanabilir boy: Dilimler nipel ve contayla birleştirildiği için radyatör sipariş sırasında istenen uzunlukta gruplanır, ihtiyaç değişince gruba dilim eklenebilir ya da gruptan dilim alınabilir.
• Görünüm: Düz ön yüzlü ve kanallı tasarımlar, boyalı yüzey ve RAL renk seçeneği farklı iç mekânlara uyar.

Dikkat isteyen noktalar

• Su kalitesi: Alüminyum bazik (yüksek pH’lı) suda aşınır. Tesisat suyu ürün föyündeki pH aralığında tutulmalı, katkı kullanılacaksa alüminyuma uygun inhibitör seçilmelidir.
• Karışık metaller: Bakır parçalar ile alüminyumun aynı devrede doğrudan teması galvanik korozyona yol açabilir; bağlantıda uygun ara parçalar kullanılır.
• Hava toplama: İlk çalıştırmada hava alma işlemi birkaç kez tekrarlanabilir. Aylar sonra hâlâ sık hava topluyorsa su kimyası kontrol edilmelidir. Ayrıntılar alüminyum radyatör paslanır mı yazısında.

Alüminyum döküm mü, çelik panel mi, dökme demir mi?

Tek doğru cevap yok; binanın tesisatı, ısıtmanın nasıl kullanıldığı ve bütçe belirler. Karar verirken aşağıdaki özet işe yarar.

“Döküm petek” sözü günlük dilde hem dökme demir hem alüminyum döküm radyatör için kullanılır. Dökme demir petek, kalın cidarı ve fazla suyu sayesinde kazan sustuktan sonra da bir süre ısı yaymayı sürdürür; ancak geç ısınır, çok ağırdır ve duvara sağlam bağlantı ister. Alüminyum döküm radyatör aynı dilimli yapıyı bu ağırlığın küçük bir kısmıyla sunduğu için yeni projelerde dökme demirin yerini büyük ölçüde almıştır.

Panel ile ilgili sık duyulan “panel daha hızlı ısınır” görüşü de yanıltıcıdır: hızlı tepkiyi sağlayan şey düşük su hacmi ve iletken malzemedir; bu iki konuda alüminyum döküm avantajlıdır. Malzeme bazında ayrıntılı karşılaştırma için alüminyum radyatör mü çelik radyatör mü yazısına bakabilirsiniz.

Radyatör tipleri ve alüminyum peteğin kullanıldığı yerler

Odada kullanılan ısıtıcılar biçimlerine göre birkaç ana tipe ayrılır:

• Panel radyatör: Preslenmiş çelik saclardan oluşan, bir, iki ya da üç sıra yapılabilen düz gövdeli tip.
• Kolon (borulu) radyatör: Dikey borulardan kurulan, eski binalarda ve tasarım odaklı mekânlarda görülen tip.
• Dilimli döküm radyatör: Alüminyum ya da dökme demir dilimlerin birleştirilmesiyle kurulan tip. VST kataloğunun tamamı bu gruptadır.
• Dekoratif radyatör: Görünümün öne çıktığı, farklı form ve renklerde yapılan modeller.
• Havlupan: Banyoda havlu kurutmayı ısıtmayla birleştiren merdiven biçimli tip.

Alüminyum dilimli radyatörler konutlarda, ofislerde, okul, yurt, otel ve hastane gibi çok odalı yapılarda kullanılır. Her mahal için dilim adedi ayrı belirlenebildiği için büyük bir projede aynı modelle farklı büyüklükteki odalar çözülür; stok ve yedek parça tek tipte kalır. Sonradan yalıtım yapılır ya da oda bölünürse dilim azaltmak veya eklemek mümkündür.

Buharlı sistemden alüminyum döküme kısa bir tarihçe

Bugünkü anlamda radyatör, 19. yüzyılda buharla çalışan merkezi ısıtma sistemleriyle yaygınlaştı. Buharın yüksek sıcaklığı ve işletme güçlükleri nedeniyle zamanla daha güvenli ve kontrolü kolay sıcak sulu sistemlere geçildi; bu dönemin petekleri çoğunlukla dökme demirdi. Alüminyumun ısıtıcılarda yaygın kullanılması, basınçlı döküm tekniğinin gelişmesiyle 20. yüzyılın ikinci yarısında oldu. Türkiye’de ise bireysel kombili konutların artması, az su taşıyan ve çabuk ısınan alüminyum döküm radyatörü sık kullanılan bir seçenek hâline getirdi.

Hangi alüminyum radyatör markası seçilmeli?

Doğru marka, projenin ihtiyacına ve satıştan sonra alacağınız desteğe göre değişir. Marka adından çok aşağıdaki somut bilgileri istemek daha güvenli bir karşılaştırma sağlar:

1. Dilim başına ısı çıkışı hangi sıcaklık farkında ölçülmüş, belgesi gösterilebiliyor mu?
2. Çalışma ve test basıncı binanın sistemine uygun mu? Çok katlı merkezi sistemlerde bu değer daha da önemlidir.
3. Su içeriği ve dilim ağırlığı föyde açıkça yazılı mı?
4. Redüksiyon, kör tapa, hava alma tapası ve askıdan oluşan montaj seti teslimata dahil mi?
5. Conta, nipel ve yedek dilim ileriki yıllarda bulunabilecek mi?
6. Toplu siparişte dilimlerin istenen adette gruplanması ve teslim planı nasıl yapılıyor?

Bu soruların cevabını yazılı alan bir alıcı, farklı teklifleri aynı ölçütle yan yana koyabilir. Bölgedeki uygulayıcıların ve daha önce aynı ürünü kullananların deneyimi de kararı destekler.

Kullanıcı görüşleri: neler beğeniliyor, neler eleştiriliyor?

Alüminyum döküm radyatör kullananların gözlemleri birkaç başlıkta toplanır. Olumlu tarafta en sık söylenenler odanın kısa sürede ısınması, radyatörün hafifliği ve sade, modern görünümüdür. Termostatik vanayla kullanıldığında oda sıcaklığının daha dengeli tutulduğu ve malzemenin geri dönüştürülebilir olması da beğenilen yönler arasındadır.

Eleştiriler iki noktada yoğunlaşır. Birincisi, satın alma maliyetinin aynı ısıyı veren çelik panel radyatörden genellikle yüksek olmasıdır. İkincisi, bazı kullanıcıların bakım ihtiyacını fazla bulmasıdır. Bu ikinci şikâyetin kaynağı çoğunlukla radyatörün kendisi değil, tesisat suyudur: pH’ı uygun ve temiz suyla çalışan bir sistemde alüminyum radyatör yalnızca dış yüzeyin tozunun alınmasını ve gerektiğinde hava boşaltılmasını ister. Bakım adımları için temizlik ve hava alma yazılarına bakabilirsiniz.

Fiyat neye göre değişir? Toptan ve proje teklifi

Alüminyum döküm radyatörün fiyatı tek bir rakamla ifade edilemez; aşağıdaki kalemlerin bileşimiyle belirlenir:

• Model ve tasarım ailesi (A, B, C, D ya da H kodu)
• Eksen ölçüsü: yüksek eksenli dilimde malzeme ve ısı çıkışı birlikte artar
• Toplam dilim adedi ve sipariş hacmi
• Renk: RAL 9016 beyazdan farklı bir RAL kodu istenmesi
• Montaj seti, askı ve vana gibi aksesuarlar
• Teslim yeri ve şekli: depo, şantiye ya da kat teslimi

Miktar büyüdükçe birim maliyet düşer; bu yüzden toptan ve proje alımlarında teklif mahal listesine göre ayrıca hazırlanır. Kamu ve büyük konut işlerinde radyatör “dilim” birimiyle tarif edilir. Eski sitede örnek verilen tarif şu kalemleri içeriyordu: 580 x 80 x 95 mm ölçülü, 500 mm eksenli dilimli döküm alüminyum radyatör; her grup için bir hava alma tapası, bir kör tapa, dört redüksiyon ve askı takımı; duvar montajı için vida ve dübel; gruplamanın fabrikada yapılması ve RAL 9016 beyaz boyalı yüzey.

Kendi tarifinizi, metraj cetvelinizi ya da oda listenizi fiyat teklifi formuna eklerseniz teklif bu kalemlere ayrılarak hazırlanır. Tek daire ya da tek oda için de aynı form kullanılır.